Dagsetning
28. október
kl. 13:00-18:00
Skipuleggjendur
Aðgangseyrir
Upplýsingar um viðburð eru á ábyrgð skipuleggjanda

Fullvalda í 100 ár / Íslensk-tékknesk tónlistarhátíð

Harpa tónlistarhús, Höfuðborgarsvæðið

Fullvalda í 100 ár

Íslensk-tékknesk tónlistarhátíð

Sekkjapípuleikari, tékkneski þjóðlagahópurinn Jaro, þjóðlagahópurinn Þula, Camerarctica, Caput hópurinn og blásaraoktettinn Hnúkaþeyr

Fullvalda í 100 ár er yfirskrift íslensk-tékkneskrar tónlistarhátíðar sem haldin verður 28. október í Hörpu til að fagna 100 ára fullveldi ríkjanna tveggja, Íslands og Tékklands. Hátíðin er samstarfsverkefni tónlistarhópanna Camerarctica, Caput og blásaraoktettsins Hnúkaþeys sem halda hver sína tónleika í Norðurljósasal Hörpu kl. 13, 15 og 17 með íslenskri og tékkneskri tónlist. Tónleikarnir verða hver með sínu móti og tónlistin á hátíðinni af fjölbreyttum toga, þar á meðal þjóðlagatónlist, klassískar serenöður og frumflutningur á nýjum verkum.

Camerarctica opnar hátíðina með því að leika athyglisverð kammerverk eftir tékknesku meistarana Krommer og Martinů, ásamt íslenskum þjóðlögum í búningi Þorkels Sigurbjörnssonar. Þeim er fylgt eftir með nýjustu straumum og stefnum í flutningi Caput hópsins sem frumflytur ný verk eftir Hauk Tómasson og Pétur Eggertsson auk þess að flytja nýlegt verk eftir eitt eftirtektarverðasta tónskáld Tékka um þessar mundir, Ondřej Adámek. Hnúkaþeyr rekur lestina með hrífandi og kraftmiklum blásaraserenöðum eftir Dvořák og Mysliveček en íslenska framlagið kemur úr dillandi sveiflubrunni Sigrúnar Kristbjargar Jónsdóttur. Á milli tónleikanna verður leikin íslensk og tékknesk þjóðlagatónlist í Hörpuhorni, en þar verður sekkjapípan í forgrunni tékkneska þjóðlagahópsins Jaro sem leiðir fjörið ásamt þjóðlagasveitinni Þulu.

 

Markmið hátíðarinnar að koma á framfæri tónlist sem Íslendingar hafa fengið í arf og bera hana saman við tékkneska tónlist byggða á fornum grunni. Hátíðin hefur verið valin á dagskrá afmælisnefndar 100 ára fullveldis Íslands og er styrkt af fullveldissjóði og Akki, styrktar- og menningarsjóði VM. Hátíðina ber upp á fullveldisdag Tékklands, 28. október, en þennan dag munu Tékkar fagna 100 ára afmæli sjálfstæðis síns og fullveldis.

Miðasala er á vef Hörpu; www.harpa.is

Camerarctica kl. 13

Camerarctica opnar íslensk-tékknesku tónlistarhátíðina með því að leika kammerverk eftir tékkneska meistara og íslensk þjóðlög í nýjum búningi.

Sex íslensk þjóðlög í útsetningu Þorkels Sigurbjörnssonar fyrir klarinettu, selló og píanó, eru fjölbreytt og skemmtileg. Þjóðlögin eru ýmist andlegs eða veraldlegs eðlis, stíll laganna er margbreytilegur og möguleikar hvers hljóðfæris eru nýttir til hins ýtrasta.

Tékkneska tónskáldið Franz Krommers er einkum þekktur fyrir framlag sitt til blásaratónlistar, sér í lagi klarinettunnar. Kvintett fyrir klarinettu og strengi ópus 95 í B-dúr kom út árið 1820. Þrátt fyrir að höfundareinkennin séu skýr, blómstrandi laglínur og ákefð, ríkir gott jafnræði milli hljóðfæranna.

Musique de Chambre Nº 1 eftir Bohuslav Martinů er á margan hátt einstakt og óvenjulegt tónverk en þar raðar Martinů saman hljóðfærum sem sennilega höfðu aldrei verið sett saman áður: Píanó, harpa, klarinetta, fiðla, víóla og selló. Tónverkið er eitt af síðustu verkum Martinůs, samið fimm mánuðum fyrir andlát hans 1959. Frönsk og tékknesk áhrif svífa yfir vötnum, vitnað er í þjóðlög, aldagamla pólífóníu og djass þannig að úr verður heillandi tónmál eins og Martinů er einum lagið.

Camerarctica-hópurinn var stofnaður árið 1992. Camerarctica hefur staðið að fjölmörgum tónlistarhátíðum, meðal annars í minningu tónskáldanna Hindemith, Fauré, Schubert og Brahms, og tekið þátt í Myrkum músíkdögum, Listahátíð í Reykjavík og Norrænum músíkdögum. Hópurinn hefur komið fram á tónleikum Kammermúsikklúbbsins á hverju ári frá árinu 1997 og flutt við þau tækifæri til dæmis strengjakvartetta Shostakovits, Bartóks og sónötur Zelenka. Camerarctica hefur árlega haldið afar fjölsótta tónleika á aðventu undir yfirskriftinni „Mozart við kertaljós” og hljóðritað tvo geisladiska með verkum Mozarts.

Caput hópurinn kl. 15

Á tónleikum hátíðarinnar kl. 15.00 frumflytur Caput hópurinn tvö ný verk; Rounds eftir Hauk Tómasson og Echotopoeia eftir Pétur Eggertsson. Auk þess flytur Caput tónverk tékkneska tónskáldsins Ondřej Adámek, Ca tourne ça bloque, en öll verkin eru skrifuð fyrir tiltölulega stóra sinfóníettu.

Haukur Tómasson hefur samið fjölda verka fyrir Caput hópinn og er nýrra verka eftir Hauk ávallt beðið með mikilli eftirvæntingu. Verk Hauks hafa hlotið heimsathygli, þar á meðal Píanókonsert fyrir Víking Heiðar 2016 og óperan Fjórði söngur Guðrúnar í hljóðriti Caput, sem hlaut tónlistarverðlaun Norðurlandaráðs árið 2004.

Pétur Eggertsson er að skrifa sitt fyrsta verk fyrir Caput. Tónsmíðar hans fara þvert á listgreinar en hann rannsakar hvernig önnur efni en hljóð geta nýst í tónlist, svo sem mynd, hreyfing og ilmur. Myndlist, leikhús og aðrir heimar blandast við tónlistina og bæta við nýrri vídd, umfram hljóð og samhljóm.

Stjarna tékkneska tónskáldsins Ondřej Adámek skín skært um þessar mundir og hefur tónlist hans verið leikin af öllum helstu sinfóníettum Evrópu, gjarnan undir hans stjórn. Adámek hefur unnið náið með íslenska rithöfundinum Sjón og hlaut ópera þeirra "Sjö steinar" evrópsku FEDORA–Generali verðlaunin sem besta frumsamda ópera ársins 2018.

Caput hópurinn hefur á síðastliðnum 30 árum áunnið sér mikilvægan sess í tónlistarlífi Íslendinga. Hópurinn var stofnaður á árunum 1987-88 í þeim tilgangi að flytja nýja eða nýlega tónlist, íslenska jafnt sem erlenda. Á löngum og viðburðaríkum ferli hefur hópurinn leikið á mörgum helstu tónlistarhátíðum heims, ferðast um Evrópu, Ameríku og Asíu og leikið inn á fjölda hljómdiska, www.caput.is.

Blásaraoktettinn Hnúkaþeyr kl. 17

Á lokatónleikum hátíðarinnar kl. 17:00 leikur Hnúkaþeyr stóru blásaraserenöðuna eftir tékkneska tónskáldið Antonín Dvořák, en serenöðuna samdi Dvořák í kjölfar heimsóknar til Vínar. Þar heillaðist hann af flutningi Vínarfílharmóníunnar á blásaraserenöðu Mozarts í B-dúr og hófst þegar handa við að semja sína eigin serenöðu. Hann stjórnaði sjálfur frumflutningi hennar þann 17. nóvember 1878. Þrátt fyrir að vera klassísk í formi, ber serenaðan afar tékkneskt yfirbragð í anda rómantíkurinnar, með syngjandi línum og dönsum í þjóðlegum stíl.

Tékkinn Josef Mysliveček var náinn vinur Leopolds Mozart og sonar hans Wolfgang Amadeusar, en tónlist Myslivečeks varð Wolfgang unga mikil fyrirmynd. Mysliveček samdi þrjár serenöður fyrir blásaraoktett. Á tónleikunum verður leikin serenaða í Es-dúr.

Íslensk tónverk fyrir blásaraoktett eru meiri nýlunda. Fyrsti íslenski blásaraoktettinn var saminn fyrir Hnúkaþey og frumfluttur 2008. Á þessum tónleikum leikur Hnúkþeyr tvær djassskotnar ballöður eftir ungt íslenskt tónskáld, Sigrúnu Kristbjörgu Jónsdóttur. Önnur ballaðan verður frumflutt á tónleikunum en skemmst er að minnast frumflutnings Hnúkaþeys á fyrri ballöðu Sigrúnar, Chorale, í brasilískum stíl í desember 2017.

Blásaraoktettinn Hnúkaþeyr var stofnaður árið 2003 og er samkvæmt hefðinni skipaður tveimur óbóum, tveimur klarinettum, tveimur hornum og tveimur fagottum. Fyrir utan að hafa sérstakt dálæti á klassískum oktettum frá 18. og 19. öld, hefur hópurinn flutt þau íslensku tónverk sem til eru fyrir þennan hljóðfærahóp og látið skrifa fyrir sig ný verk. Íslenska orðið hnúkaþeyr stendur fyrir hlýja fjallagolu úr suðri.

Þjóðlagasveitirnar í Hörpuhorni kl. 14 og 16

Þjóðlagahópurinn Jaro er einn fremsti þjóðlagahópur Tékklands í dag. Hópurinn kemur frá bænum Ústí nad Orlicí í austurhluta Tékklands þar sem hann heldur uppi þjóðlegum hefðum og stendur reglulega fyrir þjóðlagahátíðum sem eru þekktar víða um lönd. Þjóðlagatónlist á sér djúpar rætur í tékknesku þjóðarsálinni og má segja að þar sem tveir menn koma saman séu þjóðlög sungin og glatt á hjalla. Með Jaro í för er Miljo Milev sem leikur á tékkneska  sekkjapípu og gefur hljómi þjóðlagahópsins sérstakan blæ.

Þjóðlagasveitin Þula er skipuð átta ungmennum sem iðka flutning á íslenskri þjóðlagatónlist með söng, hljóðfæraleik og dansi, sjálfum sér og öðrum til gleði. Þula tók nýverið þátt í alþjóðlegri menningarhátíð í Tianjin í Kína, alþjóðlegu þjóðlagahátíðinni Moonlight á Spáni 2017, Þjóðlagahátíðinni á Siglufirði 2016, Nótunni í Eldborg 2016 og hefur einnig komið fram í Hofi á Akureyri, og víða á hátíðum í Reykjavík og Kópavogi svo eitthvað sé nefnt. Hvarvetna hefur Þula vakið athygli fyrir glaðlegan og skemmtilegan flutning.

 

Efst á baugi