Dagsetning
18. ágúst
kl. 18:00-12:00
Skipuleggjendur
Upplýsingar um viðburð eru á ábyrgð skipuleggjanda

Menning, tunga og tímagöng til 1918

Ráðhúsinu í Reykjavík, Höfuðborgarsvæðið

"Menning, tunga og tímagöng til 1918, stytt, "Tímagöng til 1918" er  farandsýning fyrir börn og fullorðna. Frumsýning verður í Ráðhúsi Reykjavíkur á  Menningarnótt í Reykjavík, 19. ágúst 2018.  

"Tímagöng til 1918" er sýning sem byggir á kvikmyndum á skjám, veggspjöldum og fjórum sýndarveruleikagleraugum. Hún er hugsuð inn í rými sem er á að giska 10 -16 metrar á lengd og 3-4 metar á breidd. Áhorfandi gengur inn í rýmið og sér með "barnsaugum" á leiðinni í gegnum það hvernig var að vera til árið 1918. Markmiðið er annars vegar að miðla fróðleik  og gera áhorfanda mögulegt að upplifa hvernig daglegt líf á Íslandi var fyrir 100 árum síðan og hins vegar að útskýra málvenjur og orðatiltæki sem eiga sér rætur í atvinnuháttum fortíðar okkar.

Stór veggspjöld (plaggöt):  4 eitt við hverja sýndarveruleikastöð.  Ljósmyndir frá 1918 og grafískar upplýsingar um staðreyndir,  s.s. mannfjölda, verslun, atvinnuvegaskiptingu, meðalfjölda á heimili o.fl. Hefðbundnar kvikmyndir (vídeó): Einn skjár í upphafi sýningar. Sviðsettar myndir úr daglegu lífi ásamt kvikmyndum unnum úr ljósmyndum.  360°sýndarveruleikastöðvar: Fjórar sem samanstanda af stól og litlu borði eða vegghillu með rafmagnsinnstungu fyrir sýndarveruleikagleraugu og heyrnartól.

 Atriði í sýndarveruleikagleraugunum eru fjögur öll sviðsett:

 1. Verslun árið 1918. Hér er sögusviðið Verslun Haraldar Júlíussonar á Sauðárkróki, sem reyndar var stofnuð árið 1919 en er í dag elsta verslun sinnar tegundar. Atriði þar sem kúnni kemur inn í verslunina og kaupir sér mjölvöru og kex eftir vigt og annað smálegt. Unnið í samvinnu við Byggðasafn Sveitarfélagsins Skagafjarðar og Verslun Haraldar Júlíussonar og Leikfélag Sauðárkróks. Hugtök sem tengjast veslun útskýrð. Dæmi. "Að leggja  lóð á vogarskálarnar". Kaupmaður vigtar harðfisk á gamalli vog.  

2. Bóndi flytur vörur á ís á hestasleða. Hestasleði á ísilögðum Hérðasvötnum í Skagafirði undir stjörnubjörtum himni. Unnið í samvinnu við Byggðasafn Skagafjarðar og Ingimar Pálsson, hestamann (og íssleðaeiganda) á Sauðárkróki. Bóndinn sem stýrir sleðanum útskýrir að samgöngutæki á landi hafi á þessum tíma verið fæturnir á mannfólkinu og hestarnir. Hugtök sem eiga sér rætur í þessari menningu útskýrð. Dæmi. "Að vera kominn út á hálan ís". 

 3. Verstöðin í Ósvör í Bolungarvík. Við fáum innsýn í hvernig verstöðvar voru á Íslandi fyrir 100 árum (og reyndar löngu fyrr). Aðstandendur bregða sér í sjóklæði og hér er af nógu að taka hvað varðar íslenska tungu. Dæmi. "Að ýta úr vör. Að vera komin á fremsta hlunn. Að eitthvað gæti orðið þungur róður."

 4. Baðstofulíf í Gaumbæ í Skagafirði.  Daglegt líf að vetrarlagi í íslenskum torfbæ. Ull og hrosshár eru kemd, spunnið úr ull og hrosshári. Lesið úr bókum og rímr kveðnar. Við tógvinnuna verða til hugtök og orðatiltæki. Dæmi. "Ekki þarf að kemba hærurnar. Þar hjóp snuðra á þráðin (þegar verið er að búa til tvinna úr bandinu sem unnið er á rokknum). Hnapphelda. Haft til að binda saman framfætur hrossa áður en girðingar komu til sögunnar. Gert úr hrosshári, læst saman með legg úr framfæti af fullorðinni kind. Nútíma notkun orðatiltækisins er að karl eða kona sem hafa gift sig séu komin í hnapphelduna.Samstarfsaðilar. veitarfélagið

Skagafjörður, Byggðasafn Skagafjarðar og einstaklingar úr héraði sem kunna hin fornu vinnubrögð s.s. Margrét Invarsdóttir á Ytri Mælifellsá í Lýtingsstaðahreppi, sem vinnur band og vörur úr hrosshári. Meðlimir úr Leikfélagi Skagafjarðar og Leikfélagi  Sauðárkróks.

Efst á baugi